محمد على حاجيلو
107
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
سپاهيان مىتوانست از قوه به فعل تبديل شود ، بنابراين رنجاندن سپاهيان ترك ، معقول نبود . علاوه بر اين قدمت ديرينه نهاد خلافت و مشروعيت و قانونى بودن آن از سوى اكثريت مردم و بهويژه اهل تسنن ، برانداختن آن را كارى مشكل مىكرد و سنيان چنين امرى را تحمل نمىكردند . علاوه بر اينكه فرمانبردارى ظاهرى حكومتهاى مستقل و نيمه مستقلى چون سامانيان ، غزنويان و حكومتهاى ديگر از مقام خلافت نيز از عوامل مؤثر در پذيرفتن خلافت عباسى از طرف آل بويه بود ، بهطورى كه حتى در صورت امكان براندازى ، آل بويه براى كسب مشروعيت مذهبى و سياسى ناچار بايد به فاطميان كه خود را مستحق مقام خلافت و منتسب به خاندان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىدانستند ، روى مىآوردند كه باتوجه به قدرت عظيم فاطميان اين عمل معقول نبود . اين مسائل سبب شد كه روابط حاكمان آل بويه با خلفاى عباسى تا جايى پيش رود كه به اصل مشروعيت نهاد خلافت ضربه نزند و چون نيازمند كسب مشروعيت از نهاد خلافت بودند ، ترجيح دادند كه به نوعى به خلافت تضعيف شده و زيردست عباسى راضى شوند و خود را درگير مشكلات نسازند . سياست مذهبى آل بويه قبل از ورود به بحث اصلى كه درباره سياست مذهبى حاكمان آل بويه است ، مقدمهاى درباره مذهب حاكمان آل بويه بيان مىكنيم . باتوجه به اينكه آل بويه از سرزمين ديلم برخاسته بودند و ديلم زادگاه آنان بود ، بنابراين مىتوان گفت كه آنان شيعهمذهب بودند ، اما اينكه از كدام فرقه تشيع بودند ، مورد اختلاف است . عدهاى فقط عنوان كردهاند كه آنان شيعه بودند . بعضى از نويسندگان نيز بر زيدى